آخرین نوشته ها
لینک های روزانه
    اِباضیّه یا اَباضیّه نام یکی از فِرَق خوارج است که در شمار کهنترین فرقه‌های اسلامی قرار دارد و پیروان آن هم اکنون نیز در مناطقی از جهان، بویژه در عمّان و شمال آفریقا، حضور دارند. وجه تسمیه این فرقه انتساب آن به عبدالله بن اباض است. در باب تاریخ و آراء کلامی این فرقه سخن بسیار گفته شده و خواستاران را برای آگاهی اجمالی از آن، منابعی از جمله مدخل مربوط به این فرقه در دائرة المعارف بزرگ اسلامی (ج ۲، ص ۳۰۹) کفایت می‌کند. طالبان تفصیل در خصوص مسائل مطرح حول این فرقه هم می‌توانند به کتاب تاریخ و اعتقادات اباضیّه نوشتۀ آقای علی اکبر ضیائی (نشر ادیان، ۱۳۹۰) رجوع کنند.
    در این نوشتار آنچه مدّ نظر قرار گرفته، تَذکاری دربارۀ شیوۀ صحیح نگارش و خوانش این اسم است که شوربختانه در برخی، و بل بسیاری از ترجَمه‌ها از زبان انگلیسی رعایت نگشته و صورت‌های غریبی از جمله «عبادیه» و «اباذیه» بجای آن نشسته است. خاستگاه این اشتباه البتّه به نحوۀ نگارش این کلمه در زبان انگلیسی برمی‌گردد که در حرف نگاریِ آن به انگلیسی به‌صورت «Ibāḍiyyah » نوشته می‌شود. گویا برخی از مترجمان در هنگام برگردان این واژه دقّت یا دانش کافی نداشته و التفات ننموده‌اند که در مکتوبات انگلیسی برای کتابت «ض» از نشانۀ «ḍ» استفاده می‌کنند. در نتیجه، کلمۀ پیشگفته را بجای «اباضیّه» به‌صورت‌‌های غلط «عبادیه» یا «اباذیه» و چه بسا «ابادیه» در ترجمه‌های خود ضبط می‌کنند. از آنجا که در چند کتاب و مقاله‌ی نسبتاً نوانتشار، این اشتباه تَکرار شده است یادآوری نکتۀ یادشده خالی از فایده به نظر نمی‌رسد. نمونه‌هائی از این برگردان غلط به قرار زیر است:
    ۱) در کتاب «فرهنگ توصیفی ادیان» تألیف و ترجمۀ دکتر عبدالرحیم گواهی (نشر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۰، ص ۴۰۲) مدخلی زیر عنوان «عبادیه» آمده و چُنین توضیح داده شده است که این فرقه، فرقه‌ای از خوارج است و بنیان‌گذاری آن به عبدالله بن عباد نسبت داده شده است.
     زیرنویس:

    روشن است که در اینجا منظور از «عبادیه» همین «اباضیّه» است و مراد از «عبدالله بن عباد» همان «عبدالله بن اباض»؛ امّا در اثر اشتباه مترجم، این اسامی به‌صورت‌های غلطِ یادشده درج شده‌اند. از این شگفت َآورتر ابتکار آقای دکتر گواهی است که در ادامۀ توضیحات سودمندشان در باب این فرقه، برای مزید فایده قسمتی از مطالب کتاب فرهنگ فرق اسلامی شادروان دکتر مشکور را نقل کرده‌اند، امّا در پی همان اشتباهی که در خوانش کلمۀ اباضیّه مرتکب شده‌اند (که آنرا «عبادیه» خوانده‌اند)، بجای اینکه توضیحات مربوط به این فرقه را از کتاب یادشده نقل کنند، به بازگو کردن مطالب دکتر مشکور در ذیل عنوان «عبادیه» پرداخته‌اند. آقای دکتر گواهی گویا اصلاً به توضیحات مرحوم مشکور توجّه نکرده‌اند تا دریابند فرقه «عبادیه» که دکتر مشکور آنها را پیروان عبّاد بن سلیمان معرّفی کرده هیچ ربط و نسبتی با خوارج ندارند و اساساً فرقه‌ای متمایز از اباضیّه ـ یا بر حسب ضبط آقای گواهی: عبادیه ـ ‌اند. از این قسم اشتباهات متأسّفانه در مواضع مختلف کتاب «فرهنگ توصیفی ادیان» بسیار دیده می‌شود.
    ۲) نمونه دیگر از ارتکاب اشتباه مورد گفت‌وگو در مقاله «پاره‌های اسلام شناسی ۸» (مجلّۀ آینه پژوهش، ش ۱۵۴، ص ۷۲) مشهود است که در آن باز، اینبار در گزارش مقاله‌ای انگلیسی، بجای «اباضیّه»، معادل غلط «عبادیه» و در عوضِ «عبدالله بن اباض» نام «عبدالله بن عباد» بکار برده شده و همه جا در جای «اباضی» به اشتباه کلمۀ «عبادی» نشسته است.
     زیرنویس:

    ۳) نمونه آخر، مربوط به معرّفی کوتاه کتاب نوانتشار «الهیّات اِباضی متقدّم» در فصلنامۀ نقد کتاب کلام فلسفه عرفان (ش ۲ ـ ۱، ص ۲۷۸) است که گزارشگر باز به اشتباه آن را با عنوان «کلام اباذی متقدّم» ترجمه کرده است.
     زیرنویس:

    امیدوارم تَذکار اشتباه یادشده سودمند افتد و زین پس کمتر شاهد تَکرار چُنین خطایی در ترجَمه‌های آتی باشیم، والعصمةُ مِن الله تعالی.
    دوشنبه ۲۸ دي ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۲۹
    نظرات



    نمایش ایمیل به مخاطبین





    نمایش نظر در سایت